Sermaye Piyasası Nedir Araçları Nelerdir

En İyi İkili Opsiyon Komisyoncuları 2020:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

Sermaye Piyasası Nedir? Amaçları, Araçları, Temel Fonksiyonları Nelerdir?

Sermaye piyasası hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz? Tüm detaylarıyla; Sermaye piyasası nedir? Sermaye piyasası kurumları nelerdir? Kurulunun temel amaçları nelerdir? Sermaye piyasası araçları ve fonksiyonları tüm detayları ile haberimizde.

Sermaye Piyasası Nedir ?

Orta, uzun ve süresiz vadeli fonların arzı ve talebinin aracı kuruluşlar aracılığıyla ve menkul kıymetlere bağlı olarak karşılaştığı piyasalardır.

Kurulun Temel Amaçları

  1. Sermaye piyasalarının işleyiş kurallarını belirlemek,
  2. Piyasadan fon kullanan şirketlerin belli kurallara uygun olarak en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak,
  3. Sermaye piyasasına yatırım yapan tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarını korumak,
  4. Piyasaların adil ve etkin çalışmasını sağlamaktır.

SERMAYE PİYASASI KURUMLARI

Sermaye Piyasası Kanunu’na göre faaliyette bulunabilecek “Sermaye Piyasası Kurumları” şunlardır;

  • Aracı Kurumlar
  • Yatırım Ortaklıkları
  • Yatırım Fonları
  • Sermaye piyasasında faaliyet göstermesine izin verilen diğer kurumlardır.

Sermaye Piyasası Araçları Nelerdir ?

  • Menkul Kıymetler
  • Hisse Senedi
  • Tahviller-Bonolar
  • Opsiyonlar
  • Borsa yatırım fonu vb.

Sermaye Piyasası Kurulunun Temel Fonksiyonları

1-DÜZENLEME

Kurul Kanunla kendisine verilen yetki çerçevesinde sermaye piyasası kurumlarına, sermaye piyasası araçlarının, ihraç ve halka arzı ile borsada işlem görmesine, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanmasına, yatırımcıların hak ve menfaatlerini korumaya yönelik düzenlemeler yapmaktadır.

2-İZAHNAME VE İHRAÇ BELGESİ ONAYI

Kanun uyarınca halka arz olunacak veya borsada işlem görecek sermaye piyasası araçlarına ilişkin izahname, halka arz edilmeksizin ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarına ilişkin ise ihraç belgesinin Kurulca onaylanması zorunludur.

İzahname Nedir ?: İhraç edenin veya varsa ona garanti verenin finansal durumunu ,performansını ve geleceğe yönelik beklentilerini,faaliyetlerini, borsada işlem görecek sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hak edilişlerini kısaca yatırımcılara bilinçli bir değerlendirme yapabilmesi için çıkarılan belgedir

3-DENETİM

Kurul denetiminin amacı; sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi, bir ortamda çalışmasını ve yatırımcıların hak ve yararlarının korunmasını engelleyen ihmal, ihlal, suiistimal ve benzeri her tür yasal olmayan fiil ve eylemlerin önlenmesidir.

4-GÖZETİM

Yatırımcıları korumak ve piyasaların adil ,güvenilir ve etkin şekilde çalışması için ;

Halka açık anonim ortaklıklar ile sermaye piyasası işlemlerinin izlenmesi suretiyle mevzuata aykırı fiillerini ve olası riskleri tespit edilerek mevzuat çerçevesinde işleme tabi tutulmasıdır. Ayrıca gözetim esnasında yaşanan aksaklıklarla ilgili mevzuat düzenlemesi yapılmasıdır.

En İyi İkili Opsiyon Komisyoncuları 2020:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

5-TEDBİR VE YAPTIRIM

Denetim sonrası gerekiyorsa uyarı,idari para cezası , adli para cezası veya hapis cezası verilmesidir.

6-FİNANSAL RAPOORALAMA VE BAPIMSIZ DENETİM STANDARTLARI

Kanun gereğince ihraççıların veya sermaye piyasası kurumlarının finansal tablolarını TMS standartlarına uygun hazırlanmasıdır.

7-UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ

2 durumda ortaya çıkar

– Borsa Uyuşmazlıklarının çözümü

– Sermaye piyasasında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının üyeleri ve bunların aldığı kararlara itiraz sonucu nihai çözümü.

8-LİSANSLAMA FALİYETİ

Kurulun düzenlediği lisanslama sınavlarında başarılı olanlara lisans verilmesi.

Sermaye Piyasası Nedir? Araçları Nelerdir?

Borsa, menkul kıymet piyasası gibi terimleri sıklıkla duyarız. Ancak bunları kapsayan oluşum sermaye piyasasıdır. Genellikle borsa dendiği zaman, sermaye piyasasından bahsedildiğini anlarız. Ayrıca bunun tersi de geçerlidir.

Peki, sermaye piyasası tam olarak nedir? Ekonomiye ne gibi katkıları vardır? Eğer bu piyasa yapısını iyi şekilde anlarsanız onu oluşturan mekanizmaları daha iyi kavrarsınız. Bu kapsamda size bu geniş mekanizmanın mantığını ve nasıl işlediğini anlattık.

İşte sermaye piyasası ve araçları hakkında bilmeniz gerekenler:

Sermaye Piyasası Nedir?

Sermaye piyasası, genel olarak çeşitli kuruluşların farklı finansal araç ticaretini gerçekleştirdikleri yerdir. Bu tanımda bahsi geçen yerler; borsa, tahvil piyasası ve forex olarak sıralanabilir.

Bu piyasayı tam olarak anlamak için şu tanımı yapabiliriz: Sermayesi olan kuruluşlar ile sermaye ihtiyaç duyanlar arasında tasarruf ve yatırımların yönetildiği yerlerdir.

Sermayesi olan kuruluşlar; perakende ve kurumsal yatırımcılardır. Bunları fon tedarikçileri olarak da tanımlayabiliriz. Yatırım gereksinimlerinin ötesinde nakit yaratan hanehalkı ve onlara hizmet eden kurumlar bu grupta yer alır.

Hanehalkına hizmet eden kurumları; emeklilik fonları, hayat sigortası şirketleri, hayır kurumları ve finansal olmayan şirketler olarak tanımlayabiliriz.

Sermayeye ihtiyaç duyanlar ise işletmeler, hükümetler ve insanlardır. Bunları ise fon kullanıcıları olarak görebiliriz.

Sermaye piyasaları hisse ve borçlanma senetleri gibi finansal araçları satmak için kullanılır. Bu kapsamda sermaye piyasaları, ikiye ayrılır. Bunlar; birincil ve ikincil piyasalardır. En yaygın sermaye piyasaları ise borsa ve tahvil piyasalarıdır.

Kısaca birincil piyasa, yatırımcılara yeni hisse senedi ve tahvil ihraçlarının yapıldığı yerdir. İkincil piyasa ise mevcut menkul kıymetlerin alım satımının yapıldığı yerdir. Birincil ve ikincil piyasa hakkında detaylı bilgilere yazının devamında yer vereceğiz.

Yukarıdaki tanım bize sermaye piyasasını basitçe anlatır. Sermayenin ise genel olarak iki farklı şekilde ele alındığını görüyoruz. Yani mevcut sermayenin kullandırılması ve yenisinin yaratılması, bu piyasayı oluşturmaktadır.

Sermaye Piyasası Ne İşe Yarar?

Sermaye piyasaları işlemsel verimliliği artırmaya çalışır. Sermayesi olanlar ile buna ihtiyaç duyanları bir araya getirir. Bu şekilde güvenli ve sağlıklı bir şekilde menkul kıymet alışverişinin gerçekleşmesini sağlar.

Ekonomide finansal sistemi oluşturan önemli unsurlardan birisidir. Yatırımcıların birikimlerini, belli bir gelir beklentisi ile değerlendirmesini sağlayan piyasadır.

Fon ihtiyacı olan kişilere ise ihraç ettikleri hisse ve borçlanma senetleri ile finansman sağlamak için ortam yaratır. Aynı zamanda risk yönetimi yapmak isteyen yatırımcılara da türev araçlar sunar.

Sermaye piyasası, ekonomiye hareketlilik getirir. Yani küçük tutarlarda ve ekonomiye tek başına yararlı olmayan birikimlerin, menkul kıymetlere yatırılmasını sağlar. Bu şekilde birikimlerin ekonomiye katılması mümkün olur.

Sermaye Piyasası Kurumları Nelerdir?

Sermaye piyasalarının düzenlenmesi, denetlenmesi ve gözetilmesi ülkemizde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından sağlanır. SPK sayesinde sermaye piyasalarında adil ve etkin çalışmalar sağlanır.

Sermaye piyasasında faaliyet gösteren kurumlar ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Borsa İstanbul
  • Hazine ve Maliye Bakanlığı
  • Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)
  • Takas ve Saklama Bankası (Takasbank)
  • Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)
  • Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB)
  • Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)
  • Aracı kurum ve bankalar
  • Halka açık şirketler
  • Portföy yönetim şirketleri
  • Derecelendirme şirketleri
  • Gayrimenkul yatırım ortaklıkları
  • Gayrimenkul değerleme şirketleri
  • Girişim sermayesi yatırım ortaklıkları

Sermaye Piyasası Araçları Nelerdir?

Menkul kıymet, kişilerin yatırım aracıyla edindiği, ortaklık veya alacak hakkı sağlayan ve çıkarılması için SPK’dan izin alınan kıymetli evraklardır.

Bu tanım kapsamındaki menkul kıymetler şu şekilde sıralanabilir:

  • Hisse senetleri ve pay benzeri menkul kıymetler
  • Tahviller
  • Hazine bonoları
  • Finansman bonoları
  • Banka ve banka garantili bonolar
  • Gayrimenkul sertifikaları
  • Gelir ortaklığı senetleri
  • Kâr – zarar ortaklığı belgesi
  • Varlığa dayalı menkul kıymetler
  • Hisse senedi ile değiştirilebilir tahvil
  • Katılma intifa senedi
  • Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresi tarafından çıkarılan tahviller
  • Yatırım fonu katılma belgeleri

Bu menkul kıymetler dışında, diğer sermaye piyasası araçları tanımı yapılır. Bunlar, menkul kıymetler dışında kalan ve şartları SPK gibi kurullar tarafından belirlenen evraklardır. Ancak yabancı ve yerli paralar, çekler, poliçeler ve mevduat sertifikaları bu kapsamda yer almaz.

Sermaye Piyasasının Bölümleri Nelerdir?

Sermaye piyasalarını organizasyona, menkul kıymet ihracına, finansal ilişkiye ve teslim zamanına göre 4 farklı bölümde inceleyebiliriz. Şu tablo bize sermaye piyasasının bölümlerini özetlemektedir:

Tabloda ismi geçen piyasaları kısaca tanımlayalım:

Organize Piyasalar

Borsa, organize piyasalar için en iyi örnektir. Bu piyasada, işlem kuralları çok net bir şekilde belirlenmiştir. Sözleşme tarafları, koşulları belirlemekte serbest değildir. Hisse senedi ve tahvil işlemleri buralarda gerçekleşmektedir.

Organize Olmayan Piyasalar

Tezgahüstü olarak tanımladığımız piyasalardır. Forex piyasası bunların en gelişmişidir. Organize olmayan piyasaların işlem koşulları esnektir. Sözleşme tarafları koşulları kendi aralarında belirleyebilirler. Forward işlemleri de bu grupta yer alır.

Birincil Piyasa

Menkul kıymetlerin ilk defa alınıp satıldığı piyasalardır. Satıcı, menkul kıymeti ihraç eden taraftır. Bu nedenle sermaye piyasasının reel ekonomiyi finanse ettiği alan birincil piyasadır. Tezgahüstü piyasa şeklinde çalışır.

Birincil piyasanın iyi çalışması, yüksek likiditeli ve güçlü ikincil piyasaya bağlıdır. Tasarruf sahipleri, birincil piyasadan aldıkları menkul kıymeti, yüksek değer kaybına uğramaksızın satabileceği bir piyasa arar. Burası ise güçlü ikincil piyasadır.

Bir şirket, halka ilk kez hisse senedi veya tahvil sattığında bunu birincil piyasada yapar. Yeni ihraç piyasası olarak da adlandırılmasının nedeni budur.

Bu piyasa aracılığıyla menkul kıymet ihraç eden şirketler, büyük kurumsal yatırımcılardan ilk teklif edildiğinde menkul kıymetleri satın alma taahhütlerini alması için yatırım bankası kiralayabilirler. Küçük yatırımcılar ise bu aşamada yer almazlar.

Birincil piyasada fiyatlar genellikle fazla değişkendir. Çünkü menkul kıymet için talebi bu aşamada kestirmek mümkün değildir. Bu nedenle birçok halka arz düşük fiyatla başlar.

İkincil Piyasa

Önce birincil piyasadan alınmış menkul kıymetlerin yeniden alım satımının yapıldığı piyasadır. Bu işlemler genellikle borsalarda gerçekleşir.

İkincil piyasada gerçekleşen işlemlerde, menkul kıymeti ihraç eden şirkete kaynak girişi olmamaktadır. Burada mevcut menkul kıymetler alınıp satılırlar.

Aracı kurumlar, menkul kıymetleri ikincil piyasadaki herhangi bir yatırımcı adına alıp satabilirler. Birincil piyasadan farklı olarak, burada fiyatlar talebe bağlı olarak dalgalanmaktadır.

El değiştiren menkul kıymetlerin hacimleri ise arz ve talebe bağlı olarak sürekli değişir. Doğal olarak menkul kıymetin fiyatı da değişkenlik gösterir.

Yukarıdaki diyagram bu iki piyasanın çalışmasına bir örnektir

Borçlanma Piyasaları

Hem özel sektör hem de kamu borçlanma araçlarının işlem gördüğü piyasalardır. Finansman bonosu, devlet tahvili, hazine bonosu bunlar arasında sayılabilirler.

Borçlanma araçları, devlet veya anonim şirketin aracı kurum vasıtasıyla ihraç edip, yatırımcılara belli bir süre için faiz vaat eden enstrümanlardır. Anapara güvencesi sunan bu araçlar, sabit getirilidir. Faiz kazancı sağlarlar.

Özsermaye Piyasaları

Anonim şirket hisse senetlerinin işlem gördüğü piyasalardır. Borçlanma piyasası ile bariz farkları bulunur.

Borçlanma piyasasında borç alacak ilişkisi vardır. Özsermaye piyasasında ise ortaklık ilişkisi bulunmaktadır.

Spot Piyasalar

Spot piyasa, yatırım araçlarının piyasadaki son fiyat üzerinden ve anında alım satım yoluyla el değiştirdiği yerdir. Fiyatlar, işlemin yapıldığı an söz konusu olan arz ve talep ile belirlenir.

Nakit piyasa olarak da tanımlanır. Yatırım araçları anında teslim prensibiyle işlem görürler. Borsadan pay almak, spot piyasaya örnek olarak gösterilebilir. Ancak VİOP’tan sözleşme almak vadeli piyasadır.

Vadeli İşlem Piyasaları

Menkul kıymetler, işlem yapılan piyasanın kurallarına göre belirlenmiş ileri bir tarihte teslim edilir. Spot piyasa gibi anında gerçekleşen işlemler yoktur. Piyasada işlem gören sözleşmelerde uzlaşma vade sonunda gerçekleşir. VİOP buna en iyi örnektir.

Türev piyasa olarak da anılırlar. Burada belli bir tarihte, daha önceden belirlenmiş miktar ve kalite standartları olan enstrümanlar bugünden alınıp satılırlar. Bu şekilde gelecekte söz konusu olabilecek risklerden korunma sağlarlar.

Para ve Sermaye Piyasası Arasındaki Farklar

İki piyasa arasındaki farkları şu tabloda inceleyebilirsiniz:

Para ile sermaye piyasaları, birbirinden farklıdır. İşlemlerin vadesine, el değiştiren fonların kullanım yerlerine ve geri ödenme biçimlerine göre farklılıklar gösterir. Aynı zamanda fon arzının ve talebinin özellikleri, işlem gören enstrümanlar ve riskler de birbirine göre farklı niteliklere sahiptir.

Bir işlemin sermaye piyasasında mı, yoksa para piyasasında mı gerçekleştiğini tek bir nitelikle belirlemek yanlış sonuçlar getirebilir. Bu nedenle birkaç belirleyici nitelik incelenmelidir.

Türkiye’de Sermaye Piyasalarının Gelişimi

Türkiye’deki sermaye piyasalarının gelişimi, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemleri olarak iki grupta incelenebilir.

Osmanlı Döneminde Sermaye Piyasaları

Avrupa’daki sanayi devrimi ve sömürgecilik hareketleri anonim şirketleri ortaya çıkarmıştır. Halka açılmasına da yol açtığı söylenebilir. Osmanlı’da yaşayan yabancı tacirler ise bu şirketlerin tahvil ve hisseleriyle ilgilenmeye başlamıştır.

Tanzimat hareketlerinin etkisi sonucunda Osmanlılarda bu enstrümanlara ilgi göstermeye başlamıştır. Bu şekilde dışarıdan alınan menkul kıymetlerin el değiştirdiği bir piyasa hemen oluşmuştur. Galata Bankerleri ise bunun öncüsüdür.

Ancak bir süre sonra Galata Bankerlerinin etkinliğinin artması ve yabancıların halktan haksız kazanç elde etmeye başlamaları resmi bir borsanın kurulmasını gerekli kılmıştır.

Osmanlı’nın ilk borsası 1866 yılında Dersaadet Tahvilat Borsası adıyla kurulmuştur. Burada devletin bono ve tahvilleri işlem görmüştür. Aynı zamanda yerli ve yabancı tahviller ile hisse senetleri, Avrupa borsaları ile kurulan telgraf bağlantısı sonucunda işlemlere konu olmuştur.

1906 yılında ise çıkarılan bir nizamname ile borsanın adı, Esham ve Tahvilat Borsası olarak değiştirilmiştir. Bu borsa ise Cumhuriyet dönemine kadar varlığını korumuştur.

Cumhuriyet Döneminde Sermaye Piyasaları

Bu dönemde sermaye piyasaları ile ilgili ilk düzenleme, 1923 yılında çıkarılan bir kararname ile borsada işlem yapan kişi ve kurumların Türk olması kuralıdır.

1929 yılında ise 1447 sayılı Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu çıkarılmıştır. Bununla birlikte borsada kaydı olmayan menkul değerlerin alım satımı yasaklanmıştır. Sermaye piyasası bu şekilde sınırlandırılmıştır.

Aynı zamanda bu kanun ile borsanın adı İstanbul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası olarak değiştirilmiştir. 1960’lara kadar Türkiye’de sermaye piyasaları adına önemli bir ilerleme yaşanmamıştır.

Daha sonra devlet çalışanlarının aylıklarından zorunlu kesintiler yapılmış ve karşılığında Tasarruf Bonoları ile Hürriyet Tahvilleri çıkarılmıştır.

Tasarruf bonoları tamamen zorunluyken, hürriyet bonoları kısmen zorunlu tutulmuştur. Dolayısıyla bunlara sahip olan kişiler, bir süre sonra nakde çevirme imkanı aramaya başlamıştır. Böylece simsarlar ortaya çıkmıştır.

Simsarlar, bonoları faiz oranlarına ve vadelerine göre kırarak satın almıştır. Alıcılar üzerine belli bir kâr koyarak, parasını değerlendirmek isteyenlere satmaya başlamıştır. Bu şekilde ilk defa ikinci el menkul kıymetler piyasası ortaya çıkmıştır.

1970’lerde ise holdingleşme başlamıştır. Bu şirketlerin halka açılması ile sermaye piyasaları gelişmeye başlamıştır. Ancak sermaye piyasaları ile ilgili tam bir düzenleme olmadığı için 1980’li yılların başında Bankerler Olayı ismiyle bilinen kriz yaşanmıştır.

Bu krizin ardından 1981 yılında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çıkarılmıştır. 1447 sayılı kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Bunun yerine 1983 tarih ve 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Kanun Hükmünde Kararnamesi getirilmiştir.

1984 yılında ise Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik yayınlanmıştır. 1985 yılında da İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) kurulmuştur. 2020 yılına kadar İMKB ismiyle gelen borsa, 2020 yılında Borsa İstanbul adını almıştır. Türk borsacılığının gelişimi hakkında buradan bilgi alabilirsiniz.

Borsa Hocası

26 Şubat 2020 Perşembe

Sermaye Piyasası Nedir? Sermaye Piyasasının Yapısı ve Önemi

Sermaye piyasası kısaca sermaye arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır. Sermaye piyasası açısından sermayenin tanımı ise orta, uzun ve sonsuz vadeli fonlardır. Orta ve uzun vadeli fonlar için tahviller örnek verilebilirken, sonsuz vadeli fonlar için hisse senetleri örnek verilebilir. 3 – 4 yıldan kısa vadeli ve vadesiz fonların alım – satımı sermaye piyasası ile ilgili sayılmamaktadır. Bu nedenle de enflasyonun yan ürünü olarak ortaya çıkan kısa vadeli, her an paraya çevrilebilir belgeler, özel tahviller ve bonolar da sermaye piyasası aracı olarak sayılmamaktadır.

“Sermaye piyasası, orta, uzun ve sonsuz vadeli fonların arz ve talebinin aracı kuruluşlar aracılığıyla ve menkul kıymetlere bağlı olarak karşılaştığı piyasalardır.”

Sermaye tanımı içerisinde yer almayan, döviz altın, kredi, ticari senet gibi doğrudan veya dolaylı olarak fon transferlerine sebep olan alış verişler sermaye piyasasından daha geniş bir kavram olan mali piyasanın içerisinde yer alır. Bu nedenle de sermaye piyasası da mali piyasanın bir parçasıdır.

Sermaye piyasasında arz ve talep bazı araçlar ile karşılanmaktadır. Bu araçlara sermaye piyasası araçları ve menkul kıymetler denilmektedir. Sermaye fonları menkul kıymetlerin alım satımı ile el değiştirmektedir. Bu nedenle de sermaye piyasası ile menkul kıymetler piyasası birlikte düşünülmektedir. Menkul kıymetler piyasası özellikle tahvil ve tahvil türleri ile hisse senedi ve hisse senedi türlerini içermektedir.

Sermaye piyasası ve menkul kıymetler piyasası gerçekte ise hareketleri açısından ters yönlüdür. Sermaye piyasasında mal karşılığı sermaye fonlarıdır. Menkul kıymetler piyasasında ise tahvil, hisse senedi gibi kıymetli kağıtlardır. Bu ters yönlülüğe rağmen, menkul kıymetler piyasasının sermaye piyasası içerisinde ve bir parçası olduğunu söylemek de mümkündür. Yani asıl piyasanın sermaye piyasası olduğu ve menkul kıymetlerin ayrı bir piyasa oluşturmadığıdır. Yalnızca sermaye piyasasında fonların el değiştirmesinde kullanılan araçlar olduğu söylenebilir.

Menkul kıymetler piyasasında da diğer piyasalarda olduğu gibi arz – talep kanunu geçerli olmakla birlikte, bazı durumlarda tam tersi işler. Diğer piyasalarda bir malın fiyatı düşünce ona karşı talep artabilir. Menkul kıymetler piyasasında ise fiyatı düşen mala talep de azalmaktadır. Alınıp satılan malın fiziki bir değeri olmaması, doğrudan doğruya bir ihtiyacı karşılamaması ve spekülatif bir karaktere sahip olması arz ve talepte tersine bir durum yaratmaktadır.

Sermaye Piyasasının Önemi

Sermaye piyasasının ekonomideki yer ve önemi ülke ekonomisi bakımından tek başına yararlı olamayan küçük birikimlerin menkul kıymetlere yatırılarak büyük yatırımlar haline gelmesidir. Sermaye piyasası az gelişmiş ülkelerdeki yurtiçi tasarruf açığının kapatılmasına yardımcı olur. Fertler açısından ise, sermaye piyasası, tek başına gelir getiren bir yere yatırılamayacak kadar küçük fonların verimli yerlere yatırılmasına ve sahiplerine bir ek gelir getirmesine imkan sağlamaktadır.

Küçük sermayelerle kişisel işler yapılabilse dahi, kişisel yatırımlarda teşebbüs ve yönetim sorunu çıkacaktır. Elinde küçük bir sermaye bulunan fakat bununla kişisel bir yatırım yapmaya bilgi ve tecrübesi izin vermeyen veya zamanı olmayan kişiler sermaye piyasasının sağladığı imkanlardan yararlanırlar. Ayrıca bu durumda küçük sermaye sahipleri kendi teşebbüslerinde çeşitli risklere maruz kalacaklardır. Sermaye piyasasında bu fonlar değişik menkul kıymetlere yatırıldığı zaman ise risk dağılımı yoluyla risk asgariye indirilecektir. Bu noktada yatırım danışmanlığı ve portföy yönetimi önem kazanmaktadır.

Sermaye piyasası, tasarruf sahipleriyle orta ve uzun vadeli fon talep eden kuruluşlar arasında direkt iletişim kurulmasına, sermayenin mobilizasyonunda araçların ortadan kalkmasına veya fonksiyonların azalmasına ortam hazırlar. Küçük tasarrufların doğrudan veya daha hızlı bir şekilde yatırımlara aktarılmasını sağlar. Bankalarda küçük tasarrufların değerlendirilmesi uzun ve dolambaçlı yolları içermektedir.

Sermaye piyasası araçlarının bir bölümü şirketlere öz kaynak sağlar. Böylece iktisadi kalkınmanın hızlanması ve sağlıklı finansman kaynaklarına kavuşturulmasına yardımcı olurlar. Para piyasası ve araçları ise şirketlere yalnız yabancı kaynak sağlar. Sermaye piyasasının etkin çalışması, şahısların tüketim eğitimlerini azaltarak ve tasarruf eğitimlerini yükselterek ekonomide sermaye birikimini artırır.

Sermaye Piyasasının Yapısı

Sermaye piyasasının yapısı incelenirken, hukuki çerçeve, sermaye piyasasının kurumları, sermaye piyasasının araçları, menkul kıymet arz edenler, menkul kıymet talep edenler ve aracılar olarak incelemek gerekir. Sermaye piyasasında fonlar kıymetli evrak hükmündeki belgeler karşılığında el değiştirdiği için fon sahipleri bu belgeleri iki şekilde satın alırlar. Bu nedenle de sermaye piyasası iki kesim halinde oluşur.

Birincil Piyasa

Tasarruf sahiplerini tahvil ve hisse senedi gibi hak temsil eden belgeleri doğrudan ihraç eden kuruluşların veya bunlara ihraçta aracılık eden kurumlardan alabildikleri durumlarda birincil piyasa söz konusu olmaktadır. Birincil piyasada önemli olan, menkul kıymetleri, ihraçtan almaktır. Arada bir banka veya aracı kurumun olması ise bu alımların birincil piyasada olmasına engel değildir.

İkincil Piyasa

Menkul kıymetleri ihraçtan alanlar bunları paraya çevirmek istediklerinde sonsuz vadeli belgelerde hiçbir zaman; orta ve uzun vadeli belgelerde ise vadeden önce, bunları ihraç eden kuruluşa geri veremezler. İkincil piyasa bu durumdaki menkul kıymetlerin paraya çevrilmesini sağlayan piyasadır ve menkul kıymetlerin likiditesini arttırarak birincil piyasaya talep yaratır, onun gelişmesini sağlar. Bu açıdan sermaye piyasasında ikincil piyasa birincil piyasa kadar önemlidir. Gelişmiş piyasalarda ikincil piyasanın iş hacmi birincil piyasadan defalarca büyüktür.

İkincil piyasanın en iyi teşkilatlanmış bölümünü, menkul kıymet borsaları oluşturmaktadır. İkincil piyasanın menkul kıymet satmak isteyenlere sağladığı kolaylığın yanında bu belgelerden satın almak isteyenlere sağladığı kolaylık da önemlidir. Yalnız birincil piyasa mevcut olsaydı, tasarruf sahipleri ellerine para geçtiği zaman ihraç halinde hangi kuruluşun tahvil veya hisse senetleri varsa ancak onlardan edinmek imkanıyla sınırlı kalırlardı. İkincil piyasada, o güne kadar ihraç edilmiş hemen her menkul kıymetleri bulması mümkündür.

Gelişmiş Ülkelerde Sermaye Piyasaları

Gelişmiş ülkelerde sermaye piyasaları, iş hacmi, halka açık kuruluşların sayısı ve halka arz edilen menkul kıymet hacminin büyüklüğü, halkın piyasaya katılma oranı, aracı kuruluşların çokluğu, çeşitliliği, büyüklüğü, araçların çokluğu ve çeşitliliği, düzenleyici hukuki çerçevenin zenginliği bakımından diğer ülkelerin piyasalarından farklıdır.

Sermaye piyasası en gelişmiş ülkeler aynı zamanda sanayide en gelişmiş ülkelerdir. Sermaye piyasası ve borsalar gelişmiş kapitalizmin kurumlarıdır. Sermaye piyasası ve borsalar gelişmiş kapitalizmin kurumlarıdır. Sermaye piyasasında alınıp satılan tahvil ve hisse senedi gibi araçlar genellikle sanayi kuruluşları tarafından ihraç edildiğine göre sermaye piyasasının en gelişmiş örneklerinin sanayisi en gelişmiş ülkelerde görülmesi kadar doğal bir şey yoktur.

Sermaye piyasasının gelişmiş olduğu ekonomilerde piyasaya giren tasarrufların çoğu kişisel tasarruflar değil, kurumsal tasarruflardır. Bu tasarrufları çeşitli menkul kıymetlere yatıran kurumlara da kurumsal yatırımcılar denilmektedir. Sermaye piyasalarında gelişme derecesi borsaların işlem hacmidir.

Sermaye Piyasası Kanunu

Sermaye piyasası ve menkul kıymetler konusunun esas yasal kaynağı olan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun amacı; tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını sağlamaktır.

Son olarak Kanun sermaye piyasasına şu yeni kavram ve düzenlemeleri getirmiştir:

  • Sermaye piyasası faaliyetleri,
  • Sermaye piyasası araçları ve menkul kıymetler,
  • Sermaye piyasası araçlarının halka arzı ve satışı,
  • Menkul kıymetleri halka arz olunan anonim ortaklıklar ve bunların denetimi,
  • Kurul kaydı ve kurul kaydına alınma,
  • Halka açık anonim şirketler,
  • Kayıtlı sermaye sistemi,
  • Tahvil ihracı,
  • Kar payı dağıtımı,
  • Bilançoların açıklanması,
  • Denetim, ceza ve müeyyideler,
  • Sermaye Piyasası Kurulu, görev ve yetkileri,
  • Sermaye piyasası kurumları,
  • Kaydi sistem ve Merkezi Kayıt Kuruluşu,
  • Yatırımcıyı Koruma Fonu, Tedrici tasfiye fonu.
En İyi İkili Opsiyon Komisyoncuları 2020:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

İkili Opsiyonlar ve Forex Hakkında Her Şey
Bir cevap yazın

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: