Hisse Senedi Piyasasında Asya Rüzgarı Esiyor

2021 YILININ EN İYİ TİCARET PLATFORMLARI VE FİNANSAL ARAÇLARI:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

Hisse Senedi Piyasasında Asya Rüzgarı Esiyor

Japonya 2020 yılından bu yana ilk kez ticaret fazlası verdi. İhracatı ilk defa ithalatı geçerek ekonomiye destek sağladı. Maliye Bakanlığı’nın Çarşamba günü açıkladığı verilerde ticaret fazlasının 229.3 milyar yen seviyelerinde olduğu görüldü. İhracat hacmi bir önceki yıla kıyasla % 3.3’lük bir artışla, son 3 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Ticaret fazlasında yaşanan artışla birlikte Tokyo Nikkei 225 Endeksi, 20 bin puanı aştı ve son 15 yılın en yüksek seviyesini gördü. Endeks Tokyo saati ile 12:49’da 20,077.31 puana geldi. Topix Endeksi ise 1,617.76 puan oldu.

Piyasalar, veriler dışında şirket karlarını da fiyatlandırıyor. Nomura Holdings Inc. son 5 ayın en yüksek çıkışını gerçekleştirdi. Mitsubishi UFJ Financial Group Inc. % 3’ten fazla prim yaptı. Yahoo Inc.’in Japonya birimindeki hissesini satmayı planladığını açıklayan Yahoo Japan Corp. İse % 2.9 değer kazandı.

Piyasalar ekonomik verilerine bağlı olarak dalgalanma yaşıyor. Asya hisse senetleri 7 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Petrol düşerken, Avustralya doları enflasyonun beklenenden daha yüksek çıkmasının etkisi ile ABD doları karşısındaki kazançlara öncülük etti ve % 0.7 değer kazandı.

Standard&Poor’s 500 vadelileri % 0.1, MSCI Asya Pasifik Endeksi % 0.6 artış gösterdi. Euro Stoxx 50 Endeksi % 0.3’ün yukarısında seyrediyor. S&P/ASX Endeksi Sydney’de % 0.8 geriledi. Yeni Zelanda’daki NZX 50 Endeksi de % 0.4 değer kaybetti.

Çin hisseleri hükümetin ekonomiyi desteklemek için teşvik vereceği haberleri ile 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. People’s Daily’s’de çıkan habere göre; Çin’in hisse senetlerindeki boğa piyasasının yeni başladığı, ABD’deki petrol stoklarının son 85 yılın en yüksek seviyeye ulaştığı ve 3.2 milyon varil daha artması beklendiği belirtildi.

Melbourne’deki IG Ltd. piyasalar stratejisti Evan Lucas ise hisse senetlerinde halen ivme bulunduğunu ifade etti.

Jiangsu Hengrui Medicine Co. % 5 prim yaptı. Şanghay Bileşik Endeksi % 1.8’lik bir artışla 4,371.76 puana ulaştı.

Hisse senedi piyasasД±

BU haftaki yazımızda borsanın temel taşı olan hisse senedi piyasasını ele alacağız. Hisse senedinin performansını etkileyen önemli faktörler nelerdir? Hisse senedi piyasalarında nelere dikkat etmeliyiz? Önemli rasyolar nedir ve analizlerimizi yaparken nelere dikkat etmeliyiz? Bu konuları ilerleyen yazılarımızda da detaylı bir şekilde ele alacağız.

“Hisse senedi yatırımı yapmak borsanm vazgeçilmezlerinden-dir” diyebiliriz. Portföylerin çoğunda yer alan bu ürünün fiyatlamala-rını takip ve tahmin etmeye çalışırken, belli başlı unsurları göz önünde bulundurmamız gerekir. Özellikle hisse senetlerinin bazılarının spekülatif etkiye de sahip olduğunu göz önünde bulundurursak, kısa vadede yüksek getiri sahibi hisselere de yönelim olabilir. Ancak böyle spekülatif ataklardan uzak durmak isteyen yatırımcıların daha güvenilir hisse senetlerine yönelmesinde fayda olduğunu söyleyebiliriz.

2021 YILININ EN İYİ TİCARET PLATFORMLARI VE FİNANSAL ARAÇLARI:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

Hisse senedinin performansД±nД± etkileyebilecek unsurlar neler?

Hisse senedinin fiyatını etkileyebilecek en önemli unsur arz ve talep dengesidir. Temel anlamda fiyatlar arz ve talep dengesine dayanır. Her finansal yatırım aracının arz ve talebini dengeleyen unsurlar birbirinden farklılık gösterir. Örnek olarak petrol fiyatlarının arz ve talebini etkileyen unsurlar ile hisse senedinin dengelerini etkileyen unsurlar birbirinden farklıdır. Ancak kendi aralarında belli başlı korelasyonları olabilir. Bir senedin talebinin artması, fiyatının artmasına zemin hazırlayabilecek önemli bir unsurdur.

Hisse fiyatını etkileyen unsurlar arasında, makro ve mikro gelişmeler de belirleyici olabilir. Makro faktörler, dünyada meydana gelen olaylardan oluşurken, mikro faktörler genel olarak yurtiçinde meydana gelen olaylardır. Yurtiçindeki olaylar ise siyasi gelişmeler, doğal afetler gibi durumları kapsar. Çünkü bunların hepsi ülke ekonomisi üzerinde belirleyicidir ve ekonominin gidişatını olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilir. Bu durumda endeks ve hisseler üzerinde etkili olabilecek unsurlar arasında yer alır.

Öte yandan hissesi alınacak şirketin performansı da belirleyici bir unsurdur. Şirketin büyümesi, karlılığının artması, borçluluk durumu gibi konular fiyatların olumlu veya olumsuz etkilenmesine neden olur. Diğer enstrümanların performansları da hisse senedi fiyatlarını etkileyebilir. Özellikle dövizler, emtia ve diğer ürünlerin yatırımcılara daha cazip geldiği dönemlerde, hisselerden kaçan yatırımcılar bu tür yatırım araçlarına yönelebilir.

Yurtdışı sermaye akışının da endeks ve hisse senetleri üzerinde etkileri bulunur. Yurtdı-şında yapılan parasal genişlemelerin etkileri, düşük faiz süreciyle o ülke endekslerine pozitif katkılar sağlayabilir. Özellikle son dönemde ülkelerin ekonomik canlılığı sağlamak adına yaptıkları hamleler ülke borsalarma can verebilecek bir süreçtir. Ayrıca dışa bağımlı olan diğer gelişmekte olan ülke ekonomileri de sıcak para akışından pozitif yönde etkilenip, hem ülke borsalarma hem de doğrudan yatırımlarında olumlu yönde katkılar görebilir.

Hisse senedi fiyatД±nД± artД±ran ya da dГјЕџГјren faktГ¶rler…

Hisse senedi fiyatını etkileyen en önemli unsurlardan bir tanesi, ülke ekonomisinin büyümesidir. Bu durum şirket karlarının artmasını dolayısıyla hisse fiyatlarını olumlu etkiler. Diğer yandan getirilerinin azalacağı düşünülen diğer yatırım araçlarından çıkan yatırımcılar, hisse senedi piyasasına yönelebilir. Hisse senedi fiyatını düşüren unsurları da yukarıda bahsettiğimiz durumların tam tersi olarak düşünebiliriz. Günümüzde ise FOREX piyasasında da hisse senedi yatırımı yapılabilir. Özellikle yabancı hisse senedi yatırımları, kaldıraç özelliğiyle birlikte önemli bir yatırım aracı olarak düşünülebilir ve kısa vadeli ataklardan yararlanılabilir.

Hisse senedi piyasası

Sunay Çakır

Published on May 28, 2020

  • 0 Comments
  • 0 Likes
  • Statistics
  • Notes

Be the first to comment

Be the first to like this

  1. 1. 1 T.C. KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ BABAESKİ MESLEK YÜKSEK OKULU DIŞ TİCARET 2. SINIF (İ.Ö) HİSSE SENEDİ PİYASASI Banka ve Kambiyo İşlemleri Dersi Dönem Ödevi HAZIRLAYANLAR Sunay ÇAKIR Ferhat YALIN Begench YANGİBAYEV Danışman: Öğr. Gör. Fatma Oya AKTAŞ KIRKLARELİ,2020
  2. 2. 2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ …………………………………………………………………………………………. 3 1. Hisse Senedi Nedir ……………………………………………………………………. 4 1.1.Hisse Senetlerinin Sahiplerine Sağladıkları Haklar Nelerdir ………………………….. 4 1.2.Hisse Senedinin Türleri Nelerdir …………………………………………………. 4 1.2.1.Nama-Hamiline ………………………………………………………………………… 4 1.2.2.Adi-İmtiyazlı ……………………………………………………………………. 4 1.2.3.Primli – primsiz hisse senedi ………………………………………………………..… 4 1.2.4.Bedelli – bedelsiz hisse senedi …………………………………………………………. 5 1.3.Hisse Senedinin Getirisi Nelerden Oluşur …………………………………………. 5 1.4.Hisse senetlerinin ziyaı ve zamanaşımı …………………………………………………. 5 2.Hisse Senetleri Piyasası ………………………………………………………………………. 5 2.1.Ulusal Pazar ……………………………………………………………………………….. 6 2.2.İkinci Ulusal Pazar ……………………………………………………………………….. 7 2.3.Kurumsal Ürünler Pazarı ………………………………………………………………. 7 2.4.Gözaltı Pazarı ……………………………………………………………………………. 8 3.İMKB Hisse Senetleri Piyasası’nda Uygulanan İşlem Yöntemleri ……………………….. 8 3.1.Pazar İşlem Yöntemi ……………………………………………………………………… 8 3.2.Öncelik Kuralları …………………………………………………………………………. 8 3.3.Sürekli Müzayede Yöntemi ………………………………………………………………. 8 3.4.Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Yöntemi …………………………………………….. 9 3.5.Tek Fiyat Yöntemi ………………………………………………………………………… 9 4. Hisse Senetleri Piyasasında Genel İşlem Kuralları ………………………………………. 9 4.1. Borsa Kaydına Alınan Fiyatlar …………………………………………………………. 9 4.2. Bir Hisse Senedinde İşlemlerin Geçici Olarak Durdurulması ………………………… 9 4.3. İMKB’de Kredili Menkul Kıymet, Açığa Satış İşlemlerine İlişkin Düzenlemeler ……………………………………………………………………… 10 4.4. Hisse Senetleri Piyasası İle İlgili Diğer Düzenlemeler …………………………………. 10 4.4.1. Borsa Dışı Küsurat (Lot Altı) İşlemler ……………………………………………….. 10 4.4.2. İMKB’De Sırası Kapatılan Şirket Hisse Senetlerinin Borsa Dışında Alım/Satımına İlişkin Esaslar ……………………………………………………………. 10 4.4.2.1..İşlem Sırası Kapalı Hisse Senetleri Üzerinde Borsa Dışında Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilen Alım/Satım İşlemlerinin İMKB Borsa Dışı Toptan Satışlar Pazarında Tescil ve İlan Esasları ……………….. 10 4.5 Hisse Senetlerinin Gruplandırılması …………………………………………………….. 11 4.6. Halka Arz Sonrası Hisse Senetlerinde Fiyat İstikrarını Sağlayıcı İşlemler …………… 11 5.KAYNAKÇA …………………………………………………………………………………… 12
  3. 3. 3 ÖNSÖZ Finansal kurumlar arasındaki etkileşimin artarak sürdüğü bir ortamda, dinamik ve hızla büyüyen bir kurum olarak ülkemiz sermaye piyasasının gelişimini ileri boyuta taşımayı hedefleyen Borsanın, dünya borsalarında yer alan ürün ve uygulamaları piyasaya kazandırma çabaları devam etmektedir. Dünya borsalarında likiditeyi artırmak ve gün içi fiyat oynaklığını azaltmak amacıyla uygulanmakta olan “Piyasa Yapıcılık” ve “Tek Fiyat” işlem yöntemleri 2020 yılı içerisinde İMKB Hisse Senetleri Piyasasında da uygulanmaya başlamıştır. Bu çerçevede, piyasada işlem gören farklı nitelikteki menkul kıymetler, özellikleri itibarıyla farklı yöntemlerle işlem görmektedirler.
  4. 4. 4 1. Hisse Senedi Nedir Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan,  Belirli ortaklık sermayesine katılma payını temsil eden,  Yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş kıymetli evrağa hisse senedi denir. 1.1.Hisse Senetlerinin Sahiplerine Sağladıkları Haklar Nelerdir  Ortaklık hakkı,  Yönetime katılma (oy) hakkı (Şirket genel kurullarına katılıp, alınacak kararlar için oy kullanma hakkı)  Kar payı alma hakkı,  Rüçhan hakkı(Yeni pay alma hakkı) (Şirket’in gerçekleştireceği sermaye artırımı nedeniyle ihraç edeceği yeni payları öncelikli olarak alma hakkı),  Tasfiyeden pay alma hakkı,(Şirket’in tasfiye olması durumunda tasfiye sonucuna payı oranında katılma hakkı)  Bilgi edinme hakkı,(Yönetim kurulunun düzenleyeceği faaliyet raporu, denetim kurulunun düzenleyeceği denetim kurulu raporu, bilanço, gelir tablosu ve kar dağıtım tablosunu inceleme hakkı, genel kurulda soru sorma hakkı, denetçilere şikayet etme hakkı v.b.)  Bedelsiz pay alma hakkı (Şirket’in içkaynaklardan (yeniden değerleme fonu, olağanüstü yedek akçe v.b. ) yapacağı sermaye artırımlarında, sahip olduğu pay oranı çerçevesinde katılma hakkı) 1.2.Hisse Senedinin Türleri Nelerdir 1.2.1.Nama-Hamiline Hisse senetleri nama (isme yazılı) ya da hamiline yazılı olarak çıkarılabilir. Hamiline yazılı hisse senetlerinde devir işlemi teslimle tamamlanmış olmaktadır. Nama yazılı hisse senetlerinin devri ciro edilmiş senedin devralana teslimi ile olur. Nama yazılı hisse senetlerinin Borsa’da işlem görebilmesi için, ihraçcı yönetim kurulu nama yazılı payların devrinin beyaz ciro yapılabilmesine dair karar almalıdır. 1.2.2.Adi-İmtiyazlı Hisse senetleri ana sözleşmede aksine bir hüküm yoksa sahiplerine eşit haklar sağlarlar. Bu tip hisse senetlerine adi hisse senetleri denir. Bir kısım hisse senetleri ise adi hisse senetlerine göre kara katılmada, yönetim ve denetim kuruluna üye seçiminde, oy hakkında ve benzeri konularda ana sözleşmeye dayanarak sahiplerine imtiyazlı haklar tanıyabilir. Bir anonim ortaklıkta çeşitli imtiyazlara sahip hisse senetleri bulunuyorsa bu hisse senetleri farklı grup isimleriyle adlandırılırlar (A grubu, B grubu, C grubu gibi) ve Borsa’da farklı sıralarda işlem görürler. 1.2.3.Primli – primsiz hisse senedi Üzerinde yazılı değer ile diğer bir deyiĢle nominal değerden ihraç edilen hisse senetlerine primsiz, nominal değerlerinden yüksek bir bedelle ihraç edilen hisse senetlerine primli hisse senedi denir.
  5. 5. 5 1.2.4. Bedelli – bedelsiz hisse senedi Nakit/bedelli sermaye artırımı yoluyla ihraç edilen hisse senetlerine bedelli hisse senedi, iç kaynaklardan sermaye artırımı yoluyla ihraç edilen hisse senetlerine ise bedelsiz hisse senedi denir. 1.3.Hisse Senedinin Getirisi Nelerden Oluşur Hisse senedi sahipleri temel olarak iki tür gelir elde ederler: Kar payı (Temettü) geliri: Şirketlerin yıl sonunda elde ettikleri karın dağıtılmasından elde edilen gelirdir. Hisse senedi Borsa’da işlem gören şirketler kar dağıtıp, dağıtmamak konusunda serbesttir. Borsa şirketleri karını nakden veya temettünün sermayeye ilavesi suretiyle hisse senedi ihraç ederek dağıtabilir. Hisse senetleri Borsa’da işlem görmeyen halka açık şirketler ise dağıtılabilir karın yarısından az olmamak üzere belirlenecek birinci temettüyü nakden dağıtmak zorundadır. Sermaye kazancı: Zaman içinde hisse senedinin değerinde meydana gelen artıştan elde edilen gelirdir. 1.4.Hisse senetlerinin ziyaı ve zamanaşımı Hisse senedinin ziyaı, doğal bir afet (deprem vb.) veya bir insan fiiliyle (çalınma, yırtılma vb.) elinde bulunduranın iradesi dışında senedin elinden çıkması, veya elinde bulunmakla beraber yıpranma bozulma gibi nedenlerle artık kullanılamaz hale gelmesidir. Zayi olduğu ispat edilen hisse senetleri için, mahkemeden iptal talebinde bulunulabilir. Hisse senedi mahkeme tarafından iptal edildiğinde hak ile senedin arasındaki bağ kopar ve senedin verdiği haklar senetsiz de talep edilebilir. Hisse senedinin bir mülkiyet senedi olması ve vade taşmaması nedeni ile, zaman aşımı söz konusu değildir. Ancak, tasfiye bakiyesinden pay alma hakkı tasfiye tarihinden itibaren 10 yıllık zaman aşımına, kar payı hakkı ise 5 yıllık zaman aşımına tabidir. 2.Hisse Senetleri Piyasası Şirketler halka açılmak ve İMKB’de işlem görmek suretiyle daha uzun vadeli ve daha uygun maliyetli alternatif bir finansman kaynağı sağlamanın yanı sıra kurumsallaşma, yurt içi ve yurt dışında tanınma, ortaklara likidite sağlama ve kredibilite gibi imkânlardan da yararlanmaktadırlar. Şirketlerin sermaye piyasasının sunduğu imkânlardan yararlanmasını sağlamak amacıyla İMKB bünyesinde farklı nitelikteki şirketlerin menkul kıymetlerinin işlem görebileceği çeşitli pazarlar oluşturulmuştur. Bu çerçevede, kotasyon koşullarını sağlayan şirketlerin hisse senetlerinin işlem görebileceği kot içi pazarların yanı sıra, kotasyon koşullarını sağlayamayan küçük ve orta ölçekli şirketlerin hisse senetlerine de işlem görme imkânı veren kot dışı pazarlar bulunmaktadır. Bu itibarla, şirketlere ait hisse senetleri aşağıdaki şemada yer alan pazarların birinde işlem görebilmektedir.
  6. 6. 6 2.1.Ulusal Pazar İMKB’nin en büyük pazarı olan Ulusal Pazar’da, kotasyon kriterlerini sağlayan şirketlerin hisse senetleri işlem görmektedir. İMKB Kotasyon Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinde düzenlenen kotasyon kriterleri aşağıda özetlenmektedir: Ortaklık haklarını temsil eden menkul kıymetlerin kotasyon başvurusunun, başvuru tarihine kadar ihraç edilmiş bu tür menkul kıymetlerin tamamını kapsayacak şekilde yapılmış olması ve ortaklığın; • İzahnamede yer alacak mali tablolar ile bağımsız denetim raporlarının Borsa’ya sunulmuş olması, • Kuruluşundan itibaren en az 3 yıl geçmiş olması, • Finansman yapısının sağlıklı olması, • Ortaklığın aşağıda yer alan koşullardan aynı grup içerisinde yer alan koşulların tamamını sağlaması, • Esas sözleşmede menkul kıymetlerin devir ve tedavülünü kısıtlayıcı veya senet sahibinin haklarını kullanmasına engel olacak kayıtlar bulunmaması, • Ortaklığın üretim ve faaliyetlerini etkileyecek önemli hukuki uyuşmazlıkların bulunmaması, • Son 1 yıl içinde ortaklığın faaliyetlerine 3 aydan fazla ara vermemiş olması, tasfiye veya konkordato istenmemiş olması, • Menkul kıymetlerin, piyasadaki mevcut ve muhtemel tedavül hacmi bakımından Borsa yönetimince önceden belirlenecek kriterlere uygun olması, • Kuruluş ve faaliyet bakımından hukuki durumu ile hisse senetlerinin hukuki durumunun tabi oldukları mevzuata uygun olduğunun belgelenmesi, Hisse Senetleri Piyasası’nda, Ulusal Pazar dışında, kotasyon kriterlerini sağlayamayan şirketler ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler’e (KOBİ)
  7. 7. 7 yönelik olarak İkinci Ulusal Pazar faaliyet göstermektedir. İkinci Ulusal Pazar’da, Ulusal Pazar’da aranan kârlılık ve özsermaye gibi kotasyon kriterleri aranmamakta olup, bu pazarda işlem görme şartları hafifletilmiştir. 2.2.İkinci Ulusal Pazar İkinci Ulusal Pazar’ın amacı; Ulusal Pazar kotasyon kriterlerini sağlayamayan şirketler ile gelişme ve büyüme potansiyeli taşıyan KOBİ hisse senetlerinin Hisse Senetleri Piyasası’nda işlem görmesine olanak sağlayarak bu şirketlerin, -Hisse senetlerinin fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını temin etmek, -Hisse senetlerine likidite sağlamak ve böylece söz konusu şirketlere sermaye piyasasından kaynak elde etme imkânı tanıyarak ucuz finansman ve büyüme olanağı yaratmaktır. İkinci Ulusal Pazar’da işlem görmek için; a) Başvurunun sermayeyi temsil eden menkul kıymetlerin tamamını kapsayacak şekilde yapılmış olması, b) Ortaklığın halka arz edilen hisse senetlerinin piyasa değeri ile bu hisse senetlerinin ödenmiş veya çıkarılmış sermayeye oranının sırasıyla en az, 5.500.000 TL ve %15 olması ya da 11.000.000 TL ve %5 olması, c) Hisse senetlerinin tedavülünü engelleyici bir husus bulunmaması kaydıyla, ortaklığın mali ve hukuki durumu, faaliyetleri, hisse senetlerinin tedavül hacmi göz önüne alınarak yapılan değerlendirme sonucunda ortaklık hisse senetlerinin İkinci Ulusal Pazar’da işlem görebilmesine ilişkin olarak Borsa Yönetim Kurulu’nun olumlu karar vermesi, d) Son 1 yıl içinde ortaklığın faaliyetlerine 3 aydan fazla ara vermemiş olması, tasfiye veya konkordato istenmemiş olması gerekmektedir. Kot dışı pazarlarda işlem gören şirketlerin, kotasyon şartlarını sağlamaları halinde kot içi pazarlara (Ulusal Pazar) alınması mümkündür. 2.3.Kurumsal Ürünler Pazarı Kurumsal Ürünler Pazarı’nın amacı; menkul kıymet yatırım ortaklıkları, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, girişim sermayesi yatırım ortaklıkları hisse senetleri ve borsa yatırım fonları katılma belgeleri ile varantların ayrı bölümler halinde özel bir pazar bünyesinde işlem görmelerini sağlayarak söz konusu menkul kıymetlerin fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını temin etmek ve böylece Hisse Senetleri Piyasası bünyesindeki pazarların etkinliğini arttırmaktır. Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören Aracı Kuruluş Varantları, Borsa Yatırım Fonları ile her 3 ayda bir yapılan değerlendirme sonucunda halka açık piyasa değerinin art arda iki kez 10 milyon TL’nin altında kaldığı belirlenen Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları zorunlu olarak “Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Yöntemi” ile işlem görür. Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Yöntemi ile işlem görmesi zorunlu olan menkul kıymetlerde (Varantlar haricinde), atanmış bir piyasa yapıcı üye olmaması ya da atanmış olan piyasa yapıcı üyenin faaliyetinin sona ermesi durumunda, ilgili menkul kıymet “Tek Fiyat Yöntemi” ile işlem görür. İMKB 100 Endeksi’nde yer alanlar hariç olmak üzere, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda sürekli müzayede yöntemi ile işlem gören menkul kıymetler, talepte bulunan bir üyenin piyasa yapıcısı olarak atanması halinde Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Yöntemi ile işlem görür. Piyasa yapıcının faaliyetinin sona ermesi durumunda, alternatif işlem yöntemi olarak bu menkul kıymetlerde sürekli müzayede işlem yöntemi uygulanır.
  8. 8. 8 2.4.Gözaltı Pazarı Gözaltı Pazarı’nın amacı; olağan dışı koşulların ortaya çıkması sonucunda, şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, yatırımcıların devamlı ve zamanında bilgilendirilmesini sağlayacak önlemlerle birlikte, hisse senetlerinin İMKB bünyesinde işlem görebilmesini sağlamaktır. Gözaltı Pazarı’nda işlem gören menkul kıymetler, SPK’nın 23 Temmuz 2020 tarih ve 21/657 sayılı kararı gereğince C grubunda yer aldığından tek fiyat yöntemiyle işlem görmektedir. 3.İMKB Hisse Senetleri Piyasası’nda Uygulanan İşlem Yöntemleri İMKB Hisse Senetleri Piyasası’nda (HSP) işlem gören menkul kıymetlerin alım satımında, —— Sürekli Müzayede (Çok Fiyat) yöntemi, —— Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede yöntemi veya —— Tek Fiyat yöntemi uygulanır. 3.1.Pazar İşlem Yöntemi Ulusal Pazar Sürekli Müzayede Sistemi-Çok Fiyat İkinci Ulusal Pazar Sürekli Müzayede Sistemi- Çok Fiyat Kurumsal Ürünler Pazarı Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Sistemi-Çok Fiyat Gözaltı Pazarı Tek Fiyat Yeni Ekonomi Pazarı Sürekli Müzayede Sistemi-Çok Fiyat Hisse Senetleri Piyasası’nda işlemler birinci ve ikinci seans başlarında yapılan açılış seansında ve Tek Fiyat bölümlerinde “tek fiyat” yöntemi ile belirlenirken, diğer sürelerde “Sürekli Müzayede Sistemi-Çok Fiyat” ve “Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede-Çok Fiyat” yöntemleri kullanılır. 3.2.Öncelik Kuralları Piyasaya iletilen bir emrin karşı bir emir tarafından karşılanması sırasında, bir takım işlem kuralları uygulanmaktadır. Hisse senedi almak veya satmak isteyen yatırımcılar gerekli bilgileri içeren emirlerini aracı kurumlar vasıtasıyla HSP Alım Satım Sistemi’ne (Sistem) iletirler. İşlemler HSP için belirlenen öncelik kurallarına uygun şekilde Sistem tarafından otomatik olarak gerçekleştirilir. Bu kurallar, “fiyat önceliği” ve “zaman önceliği” kurallarıdır. Emirlerin işlem görme sıralamasında ilk önce fiyat, fiyatın aynı olması durumunda ise zaman önceliğine bakılmaktadır. Fiyat önceliği; daha düşük fiyatlı satış emirlerinin, yüksek fiyatlı satış emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, düşük fiyatlı alım emirlerinden önce işlem görmesini sağlayan öncelik kuralıdır. Zaman önceliği; girilen emirlerde fiyat eşitliği olması halinde, Sistem’e zaman açısından daha önce kaydedilen emrin daha önce işlem görmesini sağlayan öncelik kuralıdır. 3.3.Sürekli Müzayede Yöntemi Sistem’e gönderilen alış ve satış emirlerinin seans boyunca farklı fiyat seviyelerinde eşleşebilmesi, dolayısıyla aynı seans içinde farklı işlem fiyatlarının oluşması nedeniyle bu yönteme “Sürekli Müzayede – Çok Fiyat Yöntemi” denir. Bu yöntemde, emirler Sistem’e girildiği anda karşı taraftaki (örneğin alış emri giriliyorsa satış tarafı) emirler Sistem tarafından kontrol edilerek girilen emrin fiyatı karşı tarafta beklemekte olan emirlerin fiyatlarıyla kesişiyorsa hemen işlem gerçekleştirilir.
  9. 9. 9 3.4.Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Yöntemi Sürekli müzayede yöntemiyle işlem gören menkul kıymetlerde, atanmış bir HSP üyesi tarafından bu amaçla tanımlanmış hesap veya hesaplar kullanılarak çift taraflı sürekli kotasyon (fiyat ve miktar) verilmek suretiyle işlem gerçekleşebilecek fiyat aralığının belirlendiği ve likiditenin hedeflendiği işlem yöntemidir. Bu yöntemde, işlemler esas itibarıyla sürekli müzayede yöntemiyle gerçekleştirilmektedir. Ancak ilgili menkul kıymette İMKB tarafından piyasa yapıcı olarak atanmış bir üye sürekli olarak hem alış hem de satış için kotasyon vererek menkul kıymete sürekli likidite sağlamaktadır. 3.4.Tek Fiyat Yöntemi Belirli bir zaman dilimi boyunca emirlerin herhangi bir eşleşme yapılmaksızın Alım-Satım Sistemi’ne (Sistem) kabul edildiği ve bu süre sonunda en yüksek miktarda işlemin gerçekleşmesini sağlayan tek bir fiyat seviyesinin (açılış fiyatı veya tek fiyat) hesaplanarak, tüm işlemlerin bu fiyat seviyesinden gerçekleştirildiği yönteme “tek fiyat yöntemi” adı verilmektedir. HSP’de birinci ve ikinci seans başlarında yapılan “Açılış Seansı”nda ve “Tek Fiyat” bölümlerinde “tek fiyat” yöntemi uygulanmaktadır. 4. Hisse Senetleri Piyasasında Genel İşlem Kuralları 4.1. Borsa Kaydına Alınan Fiyatlar Borsada alım satımı gerçekleştirilen işlemler; işlem miktarı bir lot veya bunun üstünde ise Borsa tarafından kayda alınır. Sadece normal emirler arasındaki işlemler tescil edilirler, gerçekleşen özel emir işlemlerinin fiyatları tescil edilmez. Diğer bir ifadeyle, Borsa tarafından hesaplanan ve bültenlerde yayınlanan her hisse senedinin en düşük, en yüksek, kapanış ve ağırlıklı ortalama fiyatlarında tescil edilen normal emirler sonucu gerçekleşmiş işlemler dikkate alınır. İşlem miktarına ve hacmine ise özel emir işlemleri de dahil olmak üzere, tüm işlemler dahil edilir. 4.2. Bir Hisse Senedinde İşlemlerin Geçici Olarak Durdurulması Borsa Başkanı, aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde ilgili hisse senedinin seansını geçici olarak durdurabilir: 1. Bir hisse senedinde ya da hisse senedini ihraç eden ortaklığa ait olarak alıcı ve satıcıların kararlarını etkileyecek önemde bilgiler olduğunun öğrenilmesi ve Borsa Yönetiminin bu bilgilerden borsa üyelerinin ve müşterilerinin haberdar edilmesini gerekli görmesi, 2. Bir hisse senedi için sağlıklı bir piyasa teşekkül etmesini önleyecek şekilde olağan dışı fiyat ve/veya miktarda alım satım emirlerinin sistemlere kaydedilmesi, 3. Bir hisse senedine ait emirlerin Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliğinde düzenlenen Toptan Alış- Satış İşlemleri kapsamına girmesi, 4. Bir seansın sağlıklı bir biçimde yürütülmesini engelleyen diğer unsurların ortaya çıkması. Borsa Başkanı, işlemlerin yeniden başlamasına aynı seans süresi içinde izin vermiş ve yeterli süre kalmışsa seans yeniden açılır. Borsa Başkanı bir hisse senedine ait işlemleri en fazla 5 işgünü için durdurulabilir. 5 işgününü aşan süreler için Borsa Yönetim Kurulu karar verebilir. Bir hisse senedinin Borsada işlem görmesinin geçici olarak durdurulması halinde, bu durum Borsa Bülteninde ve Borsada gerekçesiyle birlikte duyurulur.
  10. 10. 10 4.3. İMKB’de Kredili Menkul Kıymet, Açığa Satış İşlemlerine İlişkin Düzenlemeler Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasına kredili menkul kıymet alımı denir. Açığa Satış ise sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır. 4.4. Hisse Senetleri Piyasası İle İlgili Diğer Düzenlemeler 4.4.1. Borsa Dışı Küsurat (Lot Altı) İşlemler Borsa dışı küsurat işlemleri, yalnızca Borsa dışında, Borsa işlem birimi olan 1 lotun altında kalan miktarlarda yapılan, lot altı alım-satım işlemleri olarak da anılan küsurat işlemleridir. Ancak, lot altı alım-satımlarda, gerek üye gerekse müşterinin, tam bir lota tekabül eden tek kupürle yaptıkları alım- satımlar lot altı işlemi olarak kabul edilir. 4.4.2 İMKB’De Sırası Kapatılan Şirket Hisse Senetlerinin Borsa Dışında Alım/Satımına İlişkin Esaslar 4.4.2.1İşlem Sırası Kapalı Hisse Senetleri Üzerinde Borsa Dışında Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilen Alım/Satım İşlemlerinin İMKB Borsa Dışı Toptan Satışlar Pazarında Tescil ve İlan Esasları Yaşanan olağandışı gelişmeler neticesinde Borsada işlem gören hisse senetlerinin değerini değiştirebilecek ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemde bilgilerin kamuya tam, doğru ve eşit olarak duyurulamaması ve sağlıklı bir piyasa teşekkül etmesini engelleyen belirsizliklerin oluşması nedeniyle işlem sıraları kapatılan hisse senetleri üzerinde, Borsa dışında yatırımcılar tarafından İşlem gerçekleştirilmesi için kurulmuş bir pazardır. Bu pazarda işlemler 1 TL nominal ve katları üzerinden yapılır. Borsa dışında yatırımcılar tarafından gerçekleştirilen alış/satış işlemleri, üyeler tarafından Borsanın belirlediği formata uygun olarak elektronik ortamda işlemin yapıldığı gün kamuya açıklanmasını teminen tescil edilmek üzere saat 17:30’a kadar Borsaya bildirilir. İşlemler tescil tarihinde Günlük Bülten’de İMKB tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde ilan edilerek kamuya açıklanır. Borsa dışında oluşan söz konusu işlemlere ait bilgilerin kamuya duyurulması amacına yönelik olup, Borsanın tekeffülü anlamına gelmez. Bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin tutarı üzerinden HSP’de uygulanan tarife esas alınarak hesaplanan tutarın % 25’i oranında borsa payı, ilgili aracı kurumlara mevcut uygulama esasları çerçevesinde tahakkuk ettirilir. İsim benzerliği olmakla birlikte Toptan Satışlar Pazarı ile bir benzerliği bulunmamaktadır. 4.5. Hisse Senetlerinin Gruplandırılması Sermaye Piyasası Kurul’unun aldığı karar doğrultusunda İMKB’de işlem gören hisse senetleri gruplandırılmıştır. İMKB’de payları işlem gören şirketlerin paylarının alım satım esaslarının farklılaştırılmasına yönelik olarak; i) a) Halka açık piyasa değeri 10 Milyon TL’nin ve dolaşımdaki pay sayısı 10.000.000 adetin altında olan şirketlerin, b) Halka açık piyasa değeri 45 milyon TL ve fiili dolaşımdaki pay oranı % 5’in altında olan şirketlerin,
  11. 11. 11 c) Borsa fiyatı birim pay değerinin 1,5 katı ve üzeri olan yatırım ortaklıklarının, payları B listesi kapsamında değerlendirilmektedir (Girişim Sermayesi ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları c maddesi kapsamı dışındadır.) ii) a) Halka açık piyasa değeri için alt ve üst sınır belirlenmeksizin Gözaltı Pazarı’nda işlem gören şirketlerin b) Fiili dolaşımdaki pay sayısı 250.000’in altında yer alan şirketlerin c) Borsa fiyatı birim pay değerinin 2 katı ve üzeri olan yatırım ortaklıklarının payları C listesi kapsamında değerlendirilmektedir. (İlgili yatırım ortaklığının piyasa yapıcısı bulunması durumunda tek fiyat sisteminin uygulanmayarak piyasa yapıcılı sürekli müzayede sisteminde işlem görmektedir.) (Girişim Sermayesi ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları c maddesi kapsamı dışındadır.) iii) Yukarıda yer alan şirketler dışındaki şirketlerin A listesi kapsamında değerlendirilmektedir. vii) A, B ve C listeleri kapsamında uygulanacak tedbirler ise aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. 4.6. Halka Arz Sonrası Hisse Senetlerinde Fiyat İstikrarını Sağlayıcı İşlemler İstikrar sağlayıcı işlemler: Hisse senetleri halka arz edilen bir şirketin hisseleri Borsada işlem görmeye başladıktan sonra, halka arza ilişkin izahnamede gerekli açıklamaların yapılmış olması koşuluyla, halka arza aracılık eden ve izahnamede belirtilen aracı kurum tarafından fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yapılan destekleme alımlarını ifade eder. Halka arz sonrası yapılan fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler, ilgili payların Borsada işlem görmeye başladığı tarihten itibaren en çok 30 gün süreyle gerçekleştirilebilir. Bu süre bitiminden önce istikrar sağlayıcı işlemler amacıyla satın alınmış paylar halka arz fiyatının altında bir fiyattan tekrar satılamaz. Fiyat istikrarını sağlamaya yönelik alım işlemleri paya ait piyasa fiyatının halka arz fiyatının altına düşmesi halinde yapılabilir. Fiyat istikrarı sağlamak üzere işlem yapacak olan aracı kurumun halka arz fiyatı veya altında olmak üzere piyasada gerçekleşen son işlem fiyatının üzerinde vereceği ilk istikrar alım emri sonucunda oluşan fiyat ilk istikrar işlemi fiyatı olarak belirlenir.
  12. 12. 12 KAYNAKÇA 1. http://www.spk.gov.tr/ 2. www.imkb.gov.tr 3. www.tcmb.gov.tr 4. www.bahcesehir.edu.tr/akademik

LinkedIn Corporation © 2020

Share Clipboard

Public clipboards featuring this slide

Select another clipboard

Looks like you’ve clipped this slide to already.

2021 YILININ EN İYİ TİCARET PLATFORMLARI VE FİNANSAL ARAÇLARI:
  • Binarium
    Binarium

    Sıralamada birincilik! En iyi ikili opsiyon broker!
    Yeni başlayanlar için mükemmel seçim! Ücretsiz eğitim ve
    demo hesabı! Kayıt bonusu!

  • Binomo
    Binomo

    Çok yüksek getirili bir finansal araç!

İkili Opsiyonlar ve Forex Hakkında Her Şey
Leave a Reply

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: